کیمیاء السعادة (کتاب)

از ویکی‌وحدت
کیمیاء السعادة
کیمیای سعادت.jpg
نامکیمیای سعادت
پدیدآورانابوحامد غزالى‌
زبانفارسی
سال نشر1361 ش
ناشرانتشارات علمی و فرهنگی
تعداد صفحه120
موضوعاخلاق، آداب معاشرت

کتاب «کیمیاء السعادة» یا «کیمیای سعادت» نوشتهٔ محمد غزالی است. این اثر دربارهٔ اصول دین و معاشرت در اسلام که در آخرین سال‌های قرن پنجم هجری به زبان فارسی به رشته تحریر درآمده‌ و از مشهورترین کتب عرفانی و دینی به‌شمار می‌رود که از لحاظ فصاحت کلام، درست‌نویسی و خالی بودن از تکلف و تصنع کم‌نظیر است[۱].

معرفی اجمالی

کیمیای سعادت چکیده‌ای است از کتاب بزرگ احیاء علوم الدین، که غزالی آن را با همان نظم و ترتیب به زبان مادری خود نوشته‌ است. مقدمۀ کتاب در چهار عنوان است: خودشناسی، خداشناسی، شناخت دنیا و شناخت آخرت‌. متن کتاب مانند احیاء به چهار رکن تقسیم شده: عبادات، معاملات، مُهلکات و مُنجیات.

عبادات

غزالی برخلاف کتاب‌های فقهی در رکن عبادات به ظاهر عبادات نپرداخته و در همه جا فلسفه و معانی آن را نیز مورد بحث قرار داده‌ است. این رکن کتاب مانند ارکان دیگر شامل ۱۰ اصل است:

معاملات

در این رکن آداب و شرایط زندگی دنیوی مورد بحث قرار گرفته‌ است و اصول و شرایطی که از نظر وی و با توجه به احادیث و سنن اسلامی برای زندگی سالم ضروری است، بیان شده‌است. این رکن کتاب نیز مشتمل بر ۱۰ اصل است:

  • اصل اول: آداب طعام خوردن؛
  • اصل دوم: آداب نکاح؛
  • اصل سوم: در آداب کسب و تجارت؛
  • اصل چهارم: شناختن حلال و حرام و شبهات؛
  • اصل پنجم:آداب صحبت؛
  • اصل ششم: آداب عزلت گرفتن از خلق؛
  • اصل هفتم: آداب سفر؛
  • اصل هشتم: آداب سماع و وجد؛
  • اصل نهم: امر به معروف و نهی از منکر؛
  • اصل دهم: فرمانروایی و رعیت داشتن.

مُهلکات

در این رکن ایشان به بررسی خطرات و دام‌هایی می‌پردازد که انسان را از راه راست بازمی‌دارد و از سعادت دنیوی و اخروی دور می‌سازد. این بخش کتاب، مانند ارکان دیگر به ۱۰ اصل تقسیم شده و نویسنده به یکی از این آفات پرداخته و راه شناخت صحیح آن و همچنین روش علاج و از بین بردن آن از خوی انسان را برشمرده‌ است. این اصول عبارت‌اند از:

  • اصل اول: ریاضت نفس؛
  • اصل دوم: علاج شهوت شکم و فرج؛
  • اصل سوم: علاج شر سخن و آفت‌های زبان؛
  • اصل چهارم: علاج بیماری خشم و کینه و حسد؛
  • اصل پنجم: علاج دوستی دنیا؛
  • اصل ششم: علاج دوستی مال و آفت بخل؛
  • اصل هفتم: علاج دوستی جاه و حشمت؛
  • اصل هشتم: علاج ریا و نفاق اندر عبادت؛
  • اصل نهم: علاج کبر و عُجب؛
  • اصل دهم: علاج غرور و فریفتگی.

مُنجیات

در این بخش کتاب، خصوصیات و کیفیت‌های روحی که سبب نجات انسان از بلایا و حسن عاقبت وی می‌شود مورد بحث قرار گرفته‌است. این رکن نیز ۱۰ اصل دارد:

چاپ

«کیمیای سعادت» چندین بار بوسیلۀ احمد آرام و حسین خدِیوجَم با زحمات و کار جداگانه در تهران به چاپ رسیده‌ است. حسین خدیوجم، که ترجمه پارسی احیاء علوم الدین را نیز تألیف و به چاپ رسانده، متن کامل کیمیای سعادت را در سال ۱۳۶۱ در دو مجلد به چاپ رساند و تا حال بیش از ده بار به نشر رسیده‌ است. در سال ۱۳۹۰ این کتاب مجدد، زیر نظر بهاءالدین خرمشاهی تصحیح و ویرایش شد و توسط نشر نگاه در یک مجلد به چاپ رسید.

ترجمه

این کتاب چندین بار به زبان‌های انگلیسی، عربی، ترکی، ایتالیایی، هندی و اردو، بنگالی و مالی (زبان کشورهای مالزیایی و سنگاپور) ترجمه گردیده‌ است.

پانویس

  1. غزالی طوسی، ابوحامد امام محمد، کیمیای سعادت، به کوشش حسین خدیوجم، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دهم ۱۳۸۲.