شریعت اصفهانی

از ویکی‌وحدت، دانشنامۀ مجازی
(تغییرمسیر از شیخ الشریعه اصفهانی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شریعت اصفهانی
نام شریعت اصفهانی
نام کامل فتح الله بن محمد نمازی غروی شیرازی اصفهانی
لقب شریعت مدار • شریعت اصفهانی • شیخ الشریعة • آیت‌الله العظمی
زادگاه اصفهانایران
محل زندگی نجفعراق
اساتید میرزا حبیب الله رشتی • شیخ محمدحسین فقیه کاظمی • ملا حیدر علی اصفهانی • ملاعبدالجواد خراسانی • ملااحمد سبزواری • ملا محمد صادق تنکابنی • شیخ محمدباقر بن محمدتقی اصفهانی نجفی
شاگردان سید علی اظهر کجوی (صاحب مجله اصلاح) • سید عبدالهادی بن میرزا اسماعیل شیرازی • شیخ محمد حسن بن محمد مظفر نجفی• سید علی مدد نجفی • آقا بزرگ طهرانی
اجازه روایت از سید مهدی قزوینی • شیخ محمد طه نجف • سید محمدباقر خوانساری • میرزا محمد هاشم خوانساری • شیخ محمد حسین کاظمی
اجازه روایت داده به آقابزرگ طهرانی
تألیفات اناره الحالک فی قرائه ملک و مالک • ابانه المختار فی ارث الزوجه من ثمن العقار • رسالة فی احکام العصیر العنبی • اصاله الصحه، حاشیه فصول
فعالیت‌ سیاسی رهبری انقلاب مردم عراق • صدور فتوای جهاد علیه استعمارگران
دین اسلام
مذهب شیعه
درگذشت ۸ ربیع‌الثانی ۱۳۳۹ق
مدفن حرم امیرالمؤمنین • نجف اشرف • عراق

شیخ فتح الله شریعت اصفهانی به شریعت الحق و سپس به شیخ الشریعه ملقب و معروف گردید. شیخ الشریعه علاوه بر فضایل علمی، مجتهدی روشن بین و متعهد بود و به سرنوشت سیاسی و اجتماعی جهان اسلام و ترفندهای استعمار وقوف کامل داشت.

تحصیلات خود را در حوزۀ علمیه اصفهان و نجف تکمیل کرد و به درجۀ اجتهاد رسید. سپس در حوزۀ نجف به تدریس و تألیف پرداخت.

اقدامات برجستۀ سیاسی شریعت اصفهانی: تحریم کالاهای فرنگی به جهت استیلای استعمار بر بازار مسلمانان ایران ؛ تأیید مدارس جدید در عراق که در آن علوم جدید و زبان خارجه تدریس می‌شد؛ حمایت از مشروطیت ایران؛ صدور هشت فتوای جهاد بر‌ضد استعمارگران ایتالیایی ، روسی ، انگلیسی و نیز متفقین ؛ انتشار جزوه‌ای به زبان فارسی در ترغیب مسلمانان ایران به وحدت برای حفظ استقلال کشور ؛ حضور در جبهه نبرد با انگلیس در کنار مجاهدین عراقی ؛ همکاری با سایر علمای بزرگ برای زمینه‌سازی مبارزه علیه نیروهای انگلیسی در عراق؛ تأسیس سازمان دینی و...

ولادت شریعت اصفهانی

در زمستان سال 1228 ش . (12 ربیع الاول 1266 ق ) باز شدن غنچه ای در خانه محمد جواد نمازی اصفهانی ، بهار را نوید داد. آن غنچه خوشبو را فتح الله نامیدند. فتح الله در دامان پر مهر مادری مومن که هیچ گاه او را بدون وضو شیر نمی داد و پدری دلسوز که لحظه ای از تربیت فرزندش غافل نمی شد، رشد کرد و پس از سپری کردن دوران بازیهای کودکانه راهی کلاس قرآن و دیگر کتابهای مذهبی شد. [۱]

خاندان شریعت اصفهانی

آیت‌الله شریعت با یکی از نوادگان آیت‌الله شیخ محمد حسین اصفهانی مولف کتاب فصول ازدواج کرده بود و حاصل این ازدواج 3 فرزند پسر بود:

1. شیخ حسن : وی فرزند بزرگ شیخ الشریعه بود و در انقلاب نقش بسزایی داشت .

2. شیخ مهدی ، او تقریرات درس پدرش را به رشته تحریر کشید و کتاب اعلام الاعلام بمولد خیر الانام از اوست .

3. شیخ محمد شریعت (1283 – 1357 ق .): وی در نجف به تکمیل علوم خود پرداخت . در سال 1331 ش . آیت‌الله بروجردی او را به عنوان نماینده خود راهی اصفهان کرد. شیخ محمد پس از رحلت آیت‌الله بروجردی امام امت (ره ) را به عنوان مرجع اعلم معرفی کرد که عده ای از علمای پاکستان هم به پیروی از ایشان امام را مرجع تقلید اعلم به مردم معرفی کردند. [۲]

شریعت اصفهانی در حوزه های علمیه

او ابتدا در حوزه علمیه اصفهان به تحصیل مشغول شد. استعداد و پشتکار فتح الله موجب شد که بتواند با سرعت ، مقدمات علوم اسلامی را فراگرفته ، در درس فقه و اصول بزرگان مدارس علمیه زانوی ادب به زمین بزند. با این حال حضور در درس بهترین اساتید حوزه علمیه اصفهان نتوانست تشنگی دانش اندوزی او را فرو نشاند. از این رو راهی حوزه علمیه مشهد مقدس شد.

در آن شهر از محضر اساتید برجسته ای چون آیت‌الله حاج میرزا نصرالله مدرس ، آیت‌الله محمد ابراهیم بروجردی و سید مرتضی حائری بهره فراوان جست تا در ردیف اساتید آن دیار شناخته شد. سپس به سوی اصفهان مراجعت کرد. تا آن زمان نظریات شیخ مرتضی انصاری در اصفهان شهرتی نداشت ولی شیخ شریعت به بیان مسلک شیخ مرتضی انصاری همت گماشت . [۳]

او در سال 1295 ق . راهی نجف اشرف شد و در محضر مراجع تقلید آن زمان (آیات بزرگوار شیخ محمد حسین کاظمی و میرزا حبیب الله رشتی ) حاضر شد و خود نیز مجلس درس مهمی تشکیل داد که بسیاری از دانشمندان حوزه علمیه نجف در آن شرکت می‌کردند.

شیخ الشریعه در سال 1313 ق . به شوق معشوق رو به خانه معبود نهاد. او در مکه به مباحثه و گفتگو با علمای اهل سنت پرداخت به گونه‌ای که آنها از احاطه کامل وی به کتابهای اهل سنت در شگفت شدند. [۴] پس از بازگشت از حج پروانه های فضیلت پیرامون آن شمع شریعت گرد آمدند. در این زمان درس او از مهم‌ترین درسهای نجف به شمار می‌رفت که صدها نفر در آن شرکت می‌کردند.

این درسها عبارت بودند از:

1. دروس عالی فقه و اصول

2. رجال و درآیه

3. تفسیر و علوم قرآن

4. فلسفه و کلام

5. درس خلافیات که در این درس علت اختلاف نظریات و فتواهای فقیه بررسی می شد. او بعلاوه خطیبی توانا بود که جمعه ها منبر می‌رفت و به موعظه پرداخت . از دیگر امتیازات ایشان اینکه وی به تحصیل طب و ریاضیات همت گماشته و علاوه بر فرمولها و معادلات ریاضی مطالب زیادی درباره علم پزشکی آموخته بود.

تالیفات شریعت اصفهانی

برای شیخ الشریعه آثاری چند ذکر شده است:

  • انارة الحالک فی قرائة ملک و مالک [۵]
  • ابانة المختار فی ارث الزوجة من ثمن العقار [۶] (سید محسن امین نقل کرده که آخوند خراسانی در حاشیه این کتاب اعتراضاتی را نگاشته بوده که شیخ الشریعه با رساله‌ای به نام «صیانة الابانة» بدان‌ها پاسخ گفته است. [۷]
  • رسالة فی احکام العصیر العنبی [۸]
  • اصالة الصحه [۹]
  • حاشیه فصول [۱۰]
  • قاعده صدور در حکمت [۱۱]
  • قاعده ضرر [۱۲]
  • افاضة القدیر فی خل العصیر [۱۳]
  • قاعده طهارت [۱۴]

مجتهد مجاهد

عراق در جنگ جهانی اول به تصرف انگلستان درآمد و شیخ الشریعه ضمن صدور فتوای جهاد خود به جبهه شتافت و فرماندهی جبهه قرنه را به عهده گرفت . یکبار که مجتهد مجاهد با کشتی کوچکی به طرف یکی از جبهه ها در حرکت بود. کشتی آنها شکست و نزدیک بود ایشان غرق شود که دیگر مجاهدان وی را نجات دادند.

نیروهای مردمی به فرماندهی علما به مدت هیجده ماه در برابر نیروهای عظیم انگلستان مقاومت کردند و اگر پیروزی نهایی متفقین و ضعف شکست عثمانی و دیگر متحدانش نبود اشغالگران هیچ گاه موفق به اشغال عراق نمی شدند. [۱۵]

فوت شریعت اصفهانی

سرانجام روح پر فتوح آیت الله شریعت اصفهانى پس از عمرى تلاش در راه اسلام و قرآن در شب یکشنبه هشتم ربیع الثانى سال 1339 ق. قفس تن را درید و آن نفس مطمئنه به سوى پروردگارش پر کشید و پیکر مطهرش در جوار قبر امیر مؤمنان(ع) به خاک سپرده شد.

در سال 1366 ق. که آیت الله حاج آقا حسین قمى دار فانى را وداع کرد و مى خواستند او را کنار شیخ الشریعه دفن کنند در هنگام حفر قبر مقدارى از قبر شیخ شریعت خراب شد و حاضران با تعجب دیدند جسد آن فقیه فرزانه هنوز کاملاً تازه است چنانکه گویا روز پیش به خاک سپرده شده است. [۱۶]

پانویس

  1. اعیان الشیعه ، سید محسن امین عاملی ، ج 8، ص 391، آقا بزرگ تهرانی ، تولدش را در تاریخ 12 ربیع الثانی 1266 ضبط کرده است . (ر.ک : الذریعه ، ج 4، ص 158)
  2. تذکره علمای امامیه پاکستان ، ص 313
  3. اعیان الشیعه ، ج 8، ص 392
  4. علمای معاصرین ، ص 124
  5. حرزالدین، معارف الرجال، ج۲، ص۱۵۶؛ امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۲؛ کحاله، معجم المؤلفین، ج۸، ص۵۲؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۳، ص۲۰۷
  6. حرزالدین، معارف الرجال، ج۲، ص۱۵۶؛ امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۲؛ کحاله، معجم المؤلفین، ج۸، ص۵۲؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۳، ص۲۰۷
  7. امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۲
  8. امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۲؛ کحاله، معجم المؤلفین، ج۸، ص۵۲
  9. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۳، ص۲۰۷
  10. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۳، ص۲۰۷
  11. امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۲؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۳، ص۲۰۷
  12. امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۲؛ کحاله، معجم المؤلفین، ج۸، ص۵۳
  13. حرزالدین، معارف الرجال، ج۲، ص۱۵۶؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۳، ص۲۰۷
  14. امین، اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۲؛ کحاله، معجم المؤلفین، ج۸، ص۵۳؛ مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۳، ص۲۰۷
  15. نگاهی به تاریخ …، صادقی تهرانی ، ص 16
  16. فتح الله اصفهانی (شیخ الشریعه اصفهانی) - دانشنامه پژوهه http://pajoohe.ir › فتح-الله-اصفهان...